نویسنده : حسن آبادی،ابوالفضل

 

کتاب مورد معرفی با عنوان‌«انجام دادن تـاریخ شـفاهی‌» نـخستین‌ بار در سال 1995 در 265 صفحه توسط انتشارات نوین به‌ چاپ رسیده و ویرایش دوم آن در سال 2003 توسط دانشگاه‌ آکسفورد مـنتشر شده است.

مؤلف کتاب دونالدریچی،در نیویورک متولد‌ شد و تحصیلات خود را در کالج نیویورک ادامـه داد و دکترا خود را در تاریخ از دانـشگاه مـری لند گرفت.در سال 1976یکی از اعضای‌ اداره تاریخ سنای آمریکا شد،جایی‌ که‌ پروژه‌های تاریخ شفاهی‌ زیادی را انجام داد.وی یکی از اعضای اصلی تاریخ آمریکا و مدتی‌ یکی از اعضای انجمن جهانی تاریخ شفاهی بوده است. وی هم اکنون«با انجمن بین المللی تاریخ شفاهی»همکاری‌ مـی‌نماید و مـسئول شعبهء آمریکا شمالی‌ این‌ انجمن‌ می‌باشد.

 

تاکنون تألیفات متعددی در‌ مورد‌ تاریخ‌ شفاهی و جنبه‌های‌ مختلف آن در قالب کتب و مقالات در خارج به چاپ رسیده است که‌ هر کدام به موضوعات خاصی مانند‌:تـاریخ‌ شـفاهی‌ محلی،پیاده- سازی و آماده‌سازی منابع شفاهی،نحوه انجام‌ تاریخ‌ شفاهی و... پرداخته‌اند.اما کتاب دونالد که در این جا معرفی می‌شود در نوع‌ خود از لحاظ جامع بودن دامنه‌ اطلاعات‌ و توجه‌ به جـنبه‌های‌ مـختلف تاریخ شفاهی،از تفکر انجام مصاحبه تا‌ چاپ و انتشار آن‌ در نوع خود بی‌نظیر است.مؤلف در متن روان و در عین حال‌ پژوهشی کتاب،علاوه‌ بر‌ تجزبیات‌ شخصی،از سایر منابع تاریخ‌ شفاهی و تحقیقات نـیز کـمک گـرفته است‌.کتاب‌ با ارائه یک مـقدمه‌ در بـاب اهـمیت تاریخ شفاهی شروع شده و مؤلف یک منبع‌شناسی‌ کامل از‌ منابع‌ تاریخ‌ شفاهی و اسامی افراد که به نحوی از آنها در تألیف کتاب استفاده‌ نـموده‌ را‌ آورده و بـا اسـتفاده از بیانی شیوا در ارائه مطالب،نحوه انجام تاریخ شفاهی،را‌ بـه‌ صـورت‌ مرحله به‌ مرحله به طور کامل توضیح داده است.مؤلف در فصل نخست‌ درباره‌ مبانی‌ نظری تاریخ شفاهی،مفاهیم تاریخ شـفاهی،رابـطه‌ تـاریخ شفاهی و جامعه،تلقی از تاریخ‌ شفاهی‌ در‌ جامعه و اصولا هر آن چیزی کـه ممکن است در دیدگاه اول نسبت به تاریخ‌ شفاهی‌ در اذهان متخصان و عموم مردم مطرح گردد،ارائه نموده و خود در ادامه به‌ صـورت‌ مـختصر‌ و مـفید آن را توضیح داده است.مباحثی‌ مانند تاریخچه تاریخ شفاهی،قابلیت‌های تاریخ شفاهی،مـقایسهء‌ تـاریخ‌ شفاهی و خاطره،ارتباط تاریخ شفاهی و تاریخ عمومی و آینده نویسنده کتاب یکی از‌ اعضای‌«انجمن‌ بین المللی تـاریخ شـفاهی»و مـسئول شعبه آمریکای‌ شمالی این انجمن است.او همچنین یکی از‌ اعضای‌ اداره‌ تاریخ سـنای امـریکاست. جـایی که پروژه‌های تاریخ شفاهی زیادی را انجام داده‌ است‌.

در فـصل دوم نـویسنده سـعی نموده خواننده را با نحوه‌ انجام‌‌ یک پروژه تاریخ شفاهی آشنا سازد و بدین منظور با تـوضیحی دربـارهء اهداف‌ وکارکردها‌ شروع نموده ومباحثی مانند هزینه‌ها،جذب‌ سرمایه‌،کارمندان‌ و تخصص‌های‌ مورد نـیاز،مـشخص کـردن‌ مصاحبه کنندگان تجهیزات‌ مورد‌ نیاز،محل نگهداری مصاحبه و انواع مصاحبه،پردازش اطلاعات مانند نحوه پیـاده‌سازی‌ مـصاحبه،نمایه‌سازی‌ و رعایت‌ ملاک‌های قانونی مانند امضای‌ فرم‌ها‌ و سطح‌ دسترسی به‌ اطلاعات‌ را‌ مطرح کـند.

فـصل سـوم به طور‌ کامل‌ در مورد نحوه انجام مصاحب است. نویسنده با استفاده از تجربه و تخصص‌ خود‌ جـزئیات مـراحل‌ انجام یک مصاحب دقیق‌ و کامل را از مطالعات‌ اولیه‌ در مورد پیش- انجام مصاحب‌ و تـهیه‌ سـولات،نـحوه استفاده از ضبط،نکات‌ قابل توجه در مصاحبه و کارهایی که بعد‌ از‌ اتمام مصاحبه باید صورت پذیرد‌ را‌ آوردهـ‌ اسـت.

مـطالب فصل‌ چهارم‌ در مورد تاریخ شفاهی‌ و انتشار‌ آن می- باشد.در این فصل علاوه بـر اسـتفاده از مصاحبه در تحقیقات، برخی‌ سولات‌ اساسی در مورد مستندسازی مصاحبه‌ها،تغییرات‌‌ صورت‌ گرفته در‌ مصاحبه‌ به‌ هنگام چاپ و لزوم یـا‌ عـدم لزوم آن و ایراداتی که بر تاریخ شفاهی در این زمینه وارد می‌شود،مطرح و پاسخ‌هایی‌ نیز‌ از سـوی مـؤلف در پاسخ به‌ ایرادات‌ وارد‌ شده‌ داده‌‌ می‌شود.

فـصل پنـجم‌ بـه‌ انجام مصاحبه‌های تصویری،نحوه انجام‌ مصاحبه‌ها،تـجهیزات مـورد نیاز و چگونگی استفاده از تجهزات، تهیه لوازم مورد‌ نیاز‌،نحوه‌ نگهداری نوارهای مصاحبه، ملاحظاتی کـه در مـصاحبه‌های‌ ویدئویی‌ باید‌ مورد‌ توجه‌ قـرار‌ گـیرد، اختصاص دارد.

در فـصل شـشم از نـگهداری تاریخ در آرشیو و کتابخانه- ها،ارتباط بـین آرشـیوها و تاریخ شفاهی وظایف آشیوها نسبت به‌ اسناد تاریخ شفاهی،چگونگی چیدمان‌ شـفاهی در آرشـیوها، مصاحبه‌های صوتی و نحوه نگهداری آنها،اسـناد دیجیتالی‌ شفاهی و آرشیوها،ایـنترنت و تـاریخ شفاهی،تاریخ شفاهی و برنامه- هـای عـمومی بحث شده است.

فصل هفتم دربارهء تدریس تاریخ شفاهی در‌ مقاطع‌ مختلف‌ تحصیلی و نـحوه اسـتفاده از آن در این مقاطع است.ارتباط بـین‌ دانـش آمـوزان وتاریخ شفاهی در دبـستان،راهـنمایی و دبیرستان، برنامه ریزی‌های آمـوزشی در سـطوح مختلف تحصیلی در این‌‌ مورد‌،سطح یاد گیری دانش آموزان و فایده استفاده از تاریخ‌ شفاهی،تـاریخ شـفاهی دانشگاه‌ها،هدف از تدریس شفاهی در دانشگاه‌ها،سـازمان بـررسی و بازبینی تـاریخ‌ شـفاهی‌ از مـطالب ارائه‌ شده در‌ این‌ فـصل هستند.

در فصل هشتم موضوع نحوه ارائه تاریخ شفاهی در جامعه و استفاده از آن در حفظ هویت تاریخ فرهنگی و اجتماعی مـورد تـوجه‌ قرار‌ گرفته‌ است.مباحث اصلی ایـن‌ فـصل‌ عـبارتند از:تـاریخ شـفاهی و و تاریخ خانواده‌ها،ارزش درمـانی تـاریخ شفاهی،تاریخ شفاهی و محصولات تصویری و نمایشی،تاریخ شفاهی وسیله دسترسی به‌ منابع.مطالب آورده شده در مورد نـحوه طـبقه‌بندی و نـگهداری مواد‌ تاریخ‌ شفاهی و آموزش آن در جامعه نیز سـودمند مـی‌باشد. هـر چـند کـه مـؤلف به علت عمومیت مطالب از پرداختن تخصصی به‌ قسمت‌های مختلف تاریخ شفاهی خود داری نموده است.ضمائم‌ کتاب‌ که‌ شامل فرم‌های‌ کاری آرشیو تاریخ شفاهی و استانداردهای‌ انجمن جهانی شـفاهی برای انجام مصاحبه می‌باشد نیز شایسته بررسی و بهره برداری‌ است.

کتابشناسی آخر کتاب شامل منابع تاریخ شفاهی(دستنامه- ها،مقالات‌ و کتب‌)نیز‌ برای راهنمایی محققان تاریخ شفاهی‌ مفید است.ویـژگی بـارز کتاب در نوع نگارش آن است.مباحث‌ کتاب ‌‌به‌ صورت پرسش و پاسخ مطرح شده است.این شیوه نوعی‌ کنکاش را در ذهن‌ خواننده‌ به‌ وجود می‌آورد.مباحث اصلی و سر فصل‌ها به این شـیوه تـنظیم شده‌اند مانندعنوان تاریخ شفاهی‌ چیست؟آیا متن‌ پیاده شده باید در بر گیرنده لهجه و اجزای مصاحبه‌ باشد؟...

علاوه بر این،تجربه‌ بیست ساله نویسنده که‌ خود‌ تـمامی مـراحل کاری تاریخ شفاهی را درک کرده و بـه عـنوان یک

تخصص و تجربهء نویسنده،جامع و فراگیر بودن مطالب،روان و ساده‌نویسی متن، مستند و علمی بودن‌ مباحث و سرانجام‌ کاربردی بودن محتوای‌ کتاب،باعث‌ شده است‌ کتاب حـاضر در ردیـف‌ منابع اصلی این رشـته‌ قـلمداد شود

مصاحبه‌کننده از نزدیک با مشکلات و نقاط ضعفف و قوت آن آشنا شده است،به وی این امکان را داده تا‌ به‌ تمامی جوانب موضوع که‌ به طور مستقیم یا غیر به تاریخ شفاهی ارتباط دارد، بـپردازد.از مـراحل مختلف مصاحبه گرفته تا اینترنت و استفاده‌ درمانی از تاریخ شفاهی،آشنا بودن نویسنده‌ به‌ تمامی مشکلات‌ تاریخ شفاهی را نشان می‌دهد.

اگرچه نحوهء نگارش کتاب به گونه‌ای ساده و روان است که از سطح مـبتدی تـا کارشناسی تـاریخ شفاهی را در بر می‌گیرد،اما‌ از‌ سوی دیگر عدم ارائه تصویری از تجهیزات مورد نیاز،یانحوه ارائه آن‌ در جامعه نوعی ضعف مـحسوب می‌گردد.

دامنه گسترده مطالب و طیف گستردهء مخاطبان کتاب هر چند از امـتیازات‌ کـتاب‌ اسـت‌،اما باعث شده تا نویسنده‌ نتواند‌ هر‌ قسمت‌ را به صورت جامع و دقیق مورد بررسی قرار دهد.مـثلا ‌ ‌بـه بحث‌ ویرایش کردن،پیاده کردن یا نمایه که از‌ مباحث‌ اصولی‌ در ساماندهی اطلاعات شـفاهی مـحسوب مـی‌گردد کمتر پرداخته‌ شده‌‌ است.درمقابل،به نظر می‌رسد به قسمتی از مراحل مصاحبه‌ مانند ویدئویی کـردن مصاحبه‌ها با توجه به روند نگارش‌ کتاب‌ که‌‌ خلاصه می‌باشد،بیشتر توجه شـده است.

گستردگی مطالب کـتاب و تـلاش‌ نویسنده برای ارائهء اطلاعات وسیع در باب تاریخ شفاهی،باعث به هم ریختگی‌ مطالب شده است.به طور‌ مثال‌ در‌ فصل دوم در مورد راه اندازی یک‌ پروژه،تمامی مراحل کار‌ ذکر‌ شده،اما از ویراستاری و ویرایش‌ مـصاحبه‌ها مطلبی آورده نشده است.در همین فصل از فرم‌های‌ قانونی‌،پیاده‌سازی‌ و نمایه‌سازی‌ در ضمن مراحل مصاحبه نام‌ برده،شده اما در هر مورد بسیار‌ مختصر‌ توضیح‌ داده شده است.این‌ در حالی است که در فصل سوم جزئیات مـراحله مـصاحبه‌ به‌ تفصیل‌‌ شرح داده شده است.به نظر می‌رسد سابقه تجربی و کاری‌ نویسنده به عنوان یک‌ مصاحبه‌ گر بیشتر از مراحل آماده‌سازی‌ بوده و برای همین تأکید بیشتری در این مراحله‌ داشته‌ است‌.

فـصل چـهارم که به موضوع انتشارات و مستندسازی مصاحبه- ها اختصاص یافته،بهتر بوده در‌ بحث‌ ارائه تاریخ شفاهی یا بعد از فصل پنجم که به انجام مصاحبه‌های تصویری‌ اختصاص‌ یافته‌، می‌آمد.از نقاط قوت ایـن فـصل ارائه ایرادات و اشکالات استناد به‌ تاریخ شفاهی و نحوه مستندسازی‌ آن‌ می‌باشد.

اختصاص یک فصل کامل به مصاحبه‌های تصویری در حالی‌ که به‌ انجام‌ مصاحبه‌های‌ صوتی کمتری پرداخته شده،نیز تأمل- بـرانگیز اسـت.شـاید نویسنده احساس نموده که در مـورد‌ انـجام‌‌ مـصاحبه‌های‌ تصویری اطلاعات بیشتری باید در اختیار خوانندگان قرار گیرد.

اطلاعات فصل ششم‌ در‌ مورد وظائف آرشیوها ارتباط بین‌ منابع شفاهی و نحوه نگهداری آنـها بـا آرشـیو مهم است اما نویسنده‌‌ به‌ صورت اختصار در هـر بـاب توضیح داده و اطلاعات علمی در مورد نحوه‌ نگهداری‌ یا شرایط آن نداده است.

جا داشت‌ نویسنده‌ مبحث‌ اینترنت و تاریخ شفاهی را در فصل‌ هـشتم‌ کـتاب‌ در قـسمت لوح فشرده و اینترنت مطرح می‌نمود.

یکی از فصول مهم و در عین‌ حال‌ پرمـحتوای کتاب،بحث‌ تاریخ شفاهی‌ در‌ مقاطع تحصیلی‌ مختلف‌ می‌باشد‌ که اطلاعات‌ کاملی برای خوانندکان ارائه‌ می‌دهد‌.

در فصل آخر نـیز اطـلاعات مـتنوع و پراکنده به صورت کوتاه در مورد‌ استفاده‌ از تاریخ شفاهی ذکر شده کـه‌ هـر کدام خود موضوعات‌‌ مهم‌ پژوهشی می‌باشد،ارزش درمانی تاریخ‌ شفاهی‌ خود مسئله- ای است که جای کار فـراوان دارد.

تـخصص و تـجربهءنویسنده،جامع و فراگیر‌ بودن‌ مطالب، روان و ساده‌نویسی متن،مستند‌ و علمی‌ بودن‌ مباحث و سرانجام‌ کـار‌ بـردن‌ مـحتوای کتاب،باعث شده‌ کتاب‌ حاضر در ردیف‌ منابع اصلی این رشته قلمداد شود.همین ویـژگی‌ها مـی‌تواند جـایگاه اثر‌ را‌ به عنوان الگویی مناسب در کار‌ تاریخ‌ شفاهی ارتقاء‌ دهد‌.

از‌ این رو،به منظور‌ آشـنایی بـیشتر با شاکلهء کتاب ومباحث‌ اصلی آن،مطالب کتاب که در اصل به صورت‌ پرسش‌ و پاسـخ تـنظیم شـده،در زیر می‌آید‌.فهرست‌،پرسش‌های‌‌ اساسی‌ یک‌ پروژهء تاریخ شفاهی‌ را‌ در بردارند:

 

فصل اول:تاریخ شفاهی در زمـان مـا

1-تاریخ شفاهی چیست؟

2-تاریخ آغاز دانش و فن تاریخ‌ شفاهی‌ از‌ چه زمانی است؟

3-چه کسی بـاید مـصاحبه شود؟

4-چـه‌ زمانی‌ روزنامه‌نگاران‌ مصاحبه‌ می‌کنند؟آیا آنها‌ تاریخ‌‌ شفاهی انجام می‌دهند؟

5-چه قابلیت‌هایی برای تاریخ شفاهی‌دانان لازم است؟

6-چگونه منابع جـمع‌آوری شـده تاریخ شفاهی قابل اعتماد می‌شود؟

7-چرا هنوز برخی از مورخان نسبت به تاریخ شـفاهی اعـتماد ندارد؟

8-مـصاحبه‌کننده‌ باید یک مشاهده‌کننده بی‌طرف باشد یا در مصاحبه مداخله کند؟

دامنه گسترده مطالب و طیف گسترده مخاطبان‌ کـتاب هـرچند از امـتیازات‌ کتاب است،اما باعث‌ شده تا نویسنده نتواند هر قسمت را‌ به‌ صـورت‌ جـامع و دقیق مورد بررسی‌ قرار دهد

 

خاطره و تاریخ شفاهی

1-چرا باید مصاحبه‌کننده،نسبت به خاطره مصاحبه‌شونده‌ حـساس باشد؟

2-چـرا مردم خاطرات گذشته را با حسرت بیان می‌کنند؟

3-خاطرات عمومی چیست؟

4-تفاوت‌ بین‌ تاریخ شـفاهی و فـرهنگ چیست؟

5-آیا یک داستان می‌تواند تاریخ شفاهی باشد؟

6-آیـا بـهتر اسـت بعد از یک واقعه بلا فاصله نمود یـا تـا چند سال‌ کرد؟

 

تاریخ‌ عمومی تاریخ شفاهی

1-نقش تاریخ‌ شفاهی‌ در تاریخ عمومی چیست؟

2-چگونه تـاریخ شـفاهی در حکومت نفوز می‌کند؟

3-چگونه تاریخ شـفاهی دانـان خدماتشان را ارائه می‌دهند؟

4-تـاریخ دانـان آیـنده از مصاحبه تاریخ شفاهی چه‌ انتظاری‌‌ دارند؟

 

فـصل دوم:راه انـدازی‌ یک‌ پروژه تاریخ شفاهی

1-چگونه یک پروژه تاریخ شفاهی شروع می‌شود؟

2-چه نوع اهدافی بـاید در یـک پروژه تاریخ شفاهی مورد توجه‌ قرار گیرد؟

3-آیـا تعداد ساعات هر مـصاحب بـاید مشخص شود؟

 

سرمایه و کارمندان‌

1-انجام‌ هـر پروژه تـاریخ شفاهی چه مقدار هزینه دارد؟ 2-چگونه می‌توان برای پروژه تاریخ شفاهی سرمایه یا کمک بـلا عـوض جذب کرد؟

3-هر پروژه تاریخ شفاهی بـه چـه تـعداد کارمند نیاز دارد؟

4-چـرا بـاید‌ یک‌ پروژه تاریخ‌ شفاهی یـک شـورای مشورتی‌ داشته باشد؟

5-مصاحبه شوندگان چگونه مشخص می‌شوند؟

6-مصاحبه کنندگان چگونه مشخص می‌شوند؟

 

تجهیزات

1-تجهیزات اصلی مـوردنیاز‌ بـرای یک پروژه تاریخ شفاهی‌ چیست؟

2-کدام نوع ضـبط صـدا،طول عـمر‌ بـیشتری‌ خـواهد‌ داشت؟

3-چه نوع اسنادی بـاید در هر مصاحبه نگهداری شود؟

4-مصاحبه‌ها در کجا باید نگهداری شوند؟

5-آیا مصاحبه گروهی با ‌‌مردم‌ مناسب است؟

6-چه تـفاوتی بـین ضبط حوادثی که به تازگی اتـفاق افـتاده بـا آنـهایی‌ کـه‌ در‌ گذشته اتفاق افـتاده،وجـود دارد؟

 

پردازش اطلاعات

1-آیاهمه مصاحبه‌های انجام شده،بایدپیاده شود؟

2-اگر یک پروژه توانایی‌ پرداخت هزینه پیاده‌سازی را ندارد، چه گزینه‌های دیـگری مـی‌توان اتـخاذ نمود؟

3-در یک پیاده‌سازی‌ پیشرفته چه مواردی باید‌ رعـایت‌ شود؟

4-تـاریخ شـفاهی چیست؟ضبط کـردن یـا پیـاده کردن؟

5-وظیفه مصاحبه کنندگان در بررسی و ویرایش متن پیاده‌ شده چیست؟

6-آیا متن پیاده شده باید ویرایش شود؟

7-چگونه یک متن پیاده شده باید به صدا و اشارات،علاوه بر‌ لغات اشـاره کند؟

8-آیا متنهای پیاده شده باید دوباره از لحاظ لهجه و الگوی‌ نوشتاری نوشته شود؟

9-چرا نمایه لازم است؟ت‌ 10-آیا مسئول پروژه باید تمام متن‌های پیاده شده را بررسی‌ اجمالی کند؟

 

ملاحضات قانونی‌

1-روزنامه‌ نگاران از«فرم آزادسازی مواد»بـرای مـصاحبه‌ها استفاده نمی‌کنند،چرا باید تاریخ شفاهی دانان استفاده کنند؟

2-آیا مصاحبه کننده باید فرم اهدای مصاحبه را امضاء کند؟

3-آیا مصاحبه کنندگان حق گذاشتن شرط‌ عدم‌ استفاده از مصاحبه را برای مدت طولانی دارند؟

4-مـصاحبه شـوندگان چه حقوقی برای انتشارات مصاحبه- هایشان دارند؟

5-اگر مصاحبه شونده در خواست استر داد نوار ضبط شده و متن پیاده شده را‌ نمود‌،چه باید کرد؟

 

آرشیو کردن و ایـنترنت

1-بـعد از اتمان مصاحبه‌ها چه باید کرد؟

2-چـگونه مـی‌توان به مردم اجازه یافتن پروژه‌های تاریخ‌ شفاهی را داد؟

تجربه بیست ساله‌ نویسنده که خود تمامی مراحل‌ کاری‌ تاریخ‌‌ شفاهی را درک کرده و به‌‌ عنوان‌ مصاحبه‌کننده‌ از نزدیک بـا مـشکلات و نقاط ضعف و قوت آن آشـنا شـده،به وی این امکان را داده است تا به‌ تمامی جوانب‌ موضوع‌ که‌‌ غیر مستقیم به تاریخ‌ شفاهی ارتباط دارد، بپردازد‌

3-آیاتاریخ‌ شفاهی باید در اینترنت گذاشته شود؟

4-چه مسائلی باید قبلی از گذشتن تاریخ شفاهی در ایـنترنت‌ مـورد توجه قرا گیرد؟

 

فصل‌ سوم‌:هدایت‌ کردن مصاحبه‌ها

1-یک مصاحبه‌کننده خوب چه خصوصیاتی دارد؟

2-چگونه یک مصاحبه‌کننده‌ برای مصاحبه آماده می‌شود؟

3-آیا تحقیق زیاد راجع به موضوع مصاحبه واقعا لازم است؟

4-چه تعداد سؤال بـاید بـرای هر‌ مـصاحبه‌ آماده‌ شود؟

5-هر فرد چند بار باید مورد مصاحبه قرار گیرد؟

6-هر مصاحبه به‌ طور‌ متوسط چه قدر زمـان می‌طلبد؟

 

انجام مصاحبه

1-با چه کسی اول مصاحبه کرد؟

2-چگونه می‌توان نام مصاحبه‌شوندگان را‌ گـردآوری‌ نمود؟

3-بـهترین‌ راه بـرای بر قراری اولیه با مصاحبه‌شونده چیست؟

 

رهبری مصاحبه

1-ضبطکننده در کجا‌ باید‌ قرار‌ بگیرد؟

2-هنگامی که ضبط تمام شده ومـصاحبه‌کننده ‌ ‌هـمچنان‌ صحبت می‌کند،چه باید کرد؟

3-آیا باید سؤالات‌ به‌ ترتیب‌ سالیانه یا موضوهی مـرتب گردد؟

4-آیـا سـؤالات باز و گسترده نسبت سؤالات بسته و جزئی‌ ارجعیت دارند؟

5-آیا‌ قالب‌بندی‌ کردن یک سؤال باعث خراب شـده پاسخ‌ می‌گردد؟

6-اگر پاسخ‌ها سرسری باشد،(عمیق نباشد‌)چه‌ باید‌ کرد؟

7-چگونه می‌توان با یـک مصاحبه‌شونده غیر اجتماعی‌ ارتـباط بـرقرار کرد؟

8-مصاحبه‌کننده چه شخصی باید در‌ مصاحبه‌ بگیرد؟

9-چگونه می‌توان موضوعاتی که احتمالا موجب ناراحتی‌ می‌شود را مطرح کرد؟

10-اگر مصاحبه‌شونده‌ درخواست‌ کند‌ دستگاه ضبط را خاموش نمایید،چه می‌کنید؟

11-مصاحبه‌کننده چگونه باید ماورای داستان‌هایی که گفته‌ شـده‌،در‌ بازگویی مجدد آن،مطالب جدید را بیابد؟

12-چگونه یک مصاحبه‌کننده می‌تواند در‌ بازیابی‌ و یادآوری‌‌ اطلاعات به مصاحبه شونده کمک کند؟

13-آیا تفاوت در نژاد و جنس میان مصاحبه‌شونده و مصاحبه- کننده‌ تأثیر‌ دارد؟

14‌-آیا تفاوتی در مصاحبه با اشخاص مشهور یـا نـیمه معروف‌ وجود دارد؟

15‌-آیامصاحبه‌کنندگان‌ باید از پرسشنامه استفاده کنند؟

16-آیا سؤالات دنباله دار باید در مصاحبه پرسیده شود؟

17-در صورتی‌ که‌ مصاحبه‌کننده احساس کند که مصاحبه- شونده در مورد حقیقت،دورغ گفته یا‌ سعی‌ دارد شکل آن را عوض‌ کند،چه‌ بـاید‌ بکند؟

18‌-آیـا یک مصاحبه‌کننده باید به اشارات بدنی‌(زبان‌ بدن) مصاحبه‌شونده،کند؟

 

اتمام مصاحبه

1-بهترین راه برای اتمام مصاحبه چیست؟

2-آیا باید به مصاحبه‌شوندگان‌ برای‌ انجام مصاحبه پول‌ پرداخت کرد؟

 

فصل‌ چهارم‌:استفاده از‌ تاریخ‌ شفاهی‌ در تـحقیق و نـوشتن

1-روش تاریخ شفاهی‌ به‌ نظر می‌رسد قابلیت تطبیق با پروژه‌های بزرگ را دارد،چه مقدار از‌ آن‌ را محقق می‌تواند برای‌ یک کتاب‌ یا مقاله تهیه کند؟

2-چرا‌ مصاحبه‌ها‌ بایدضبط شود،چرا نوشته‌ها کافی‌‌ نیستند؟

3-اگـر‌ مـصاحبه‌ها بـاید ضبط مصاحبه را رد کند،چه بـاید کرد؟

4-اگـر شـما توانایی پرداخت‌ هزینه‌ پیاده‌سازی مصاحبه را ندارید،چه‌ باید‌ بکنید؟

5-چرا‌ محققان باید مصاحبه‌هایشان‌ را‌ برای هر کسی قابل‌‌ دسترس‌ بسازند؟

6-آیا باید محققان فـرم امـضای آزادسـازی قانونی(اعلام‌ شرایط استفاده از مصاحبه)را برای‌ مصاحبه‌هایشان‌ بگیرند؟

7-بـا تـوجه به محدودیت زمانی و منابع‌،چرا‌ محققان باید‌ علاوه‌ بر‌ موضوع تحقیق،سؤال‌های دیگری‌ نیز نپرسند؟

8-آیا مصاحبه‌های محققان را می‌توان بـه عـنوان تـاریخ‌ شفاهی محسوب کرد؟

9-تاریخ شفاهی به عنوان‌ مدرک‌ تاریخی چه مـقدار اعتبار دارد؟

10-آیا‌ اطلاعات‌ تاریخ‌ شفاهی‌ بدون‌ دیگر مدارک تکمیل‌- کننده‌،باید به خودش ارجاع گردد؟

11-آیا تاریخ شفاهی بـیشتر،حـکایتی(داسـتانی)نیست؟

12-آیا مصاحبه‌کننده می‌تواند با‌ مصاحبه‌شوندگان‌ بحث‌‌ نماید،اگر در اشتباه هستند بـه چـه‌ صورتی‌ می‌توان‌ به‌ آنها‌ گفت؟

13‌-آیا امکان مصاحبه مفید با افراد که عمیقا از وضعیت‌ موجود ناراضی هـستند(مـعارضان سـیاسی)،وجود دارد؟

14-آیا مصاحبه‌شوندگان باید تلاش کنند مصاحبه- کنندگانشان را در پذیرفتن‌ نقطه نظرات‌شان مـتقاعد کنند؟

15-چـگونه مـحقق می‌تواند به این ایده برسد که مصاحبه‌های‌ تاریخ شفاهی که جمع نموده،برای اسـتفاده تـحقیقی آزاد است؟

16-آیـا برای یک محقق،رهبری مصاحبه‌ها به‌ نحوی‌ که‌ برای مواردی غیر از خود مصاحبه،قـابل اسـتفاده باشد،مجاز است؟

17-چگونه بازسازی اطلاعات مصاحبه‌شوندگان از طریق‌ گفت و گو با دیگران،قابل اعـتماد می‌شود؟

18-چـگونه نـقل از مصاحبه‌های‌ ناشناخته‌،مجاز می باشد؟

 

انتشارات تاریخ شفاهی

1-چه مقدار ویرایش مصاحبه برای انتشار آنـ‌ها جـایز می‌باشد؟

2-آیا مصاحبه‌شوندگان تاریخ به زبان خودشان‌ صحبت می‌کنند یا نیاز‌ به‌ تفسیر دارند؟

3-آیـا مـصاحبه‌شوندگان تـاریخ شفاهی‌ باید‌ وقایع رابدون‌ شرح و تفسیر و اصل واقعه را تعریف نمایند یا مطالب آنان نیاز بـه‌ شـرح تفصیل دارد؟

4-اگر نویسندگان از مصاحبه‌هایی که آنان انجام داده‌اند‌ نقل‌ مطلب می‌کنند،آیـا بـاید‌ ابـتدا‌ مصاحبه‌ها به بررسی و امضای‌ مصاحبه‌شوندگان برسد؟

5-چونه باید تاریخ شفاهی مورد ارجاع قرار گیرد؟

 

فصل پنجم:ویـدئویی کـردن تـاریخ شفاهی

1-آیا تاریخ شفاهی باید به صورت ویدئویی ضبط شود؟

2-آیا تصویری کـردن مـصاحبه‌ها‌،مصاحبه‌شوندگان‌ را ناراحت و عصبی نمی‌سازد؟

3-آیا مصاحبه‌شوندگان در مصاحبه ویدئویی باید آمادگی‌ بیشتر داشته باشند؟

4-آیا در مصاحبه‌های تصویری نوع سـؤالاتی کـه تاریخ‌ شفاهی‌دانان می‌پرسند،نسبت به مصاحبه صوتی،جدی‌تر باید باشد؟

 

نصب تجهیزات‌

1-انـجام‌ مـصاحبه تصویری‌ تاریخ شفاهی در استودیو باید صورت پذیـرد یـا در مـحیطی طبیعی‌تر؟

2-اگر پروژه محدودیت مالی دارد،چگونه می‌تواند‌ از استودیو اسـتفاده کرد؟

3-چـه مقدار سرمایه برای انجام یک پروژه تصویری‌ تاریخ‌‌ شفاهی‌ لازم است؟

4-آیا گارگردان تصویری لازم است؟

5-چه تـعداد نـیرو برای انجام یک پروژه تصویری تـاریخ‌ شـفاهی لازم است؟

6-چه ‌‌نـوع‌ تـجهیزات ضـبط تصویری برای هر پروژه تاریخ‌ شفاهی لازم است؟

7-آیـا بـاید مصاحبه‌شونده و مصاحبه‌کننده‌ در‌ دوربین‌ دیده‌ شوند؟

 

نگهداری و استفاده از مصاحبه‌های ضبط شده ویدئویی

1-برای یـک مـصاحبه ویدئویی چه نوع مدارکی‌ مورد نـیاز است؟

2-چه نکات آشیوی بـاید در هـنگام انجام مصاحبه ویدئویی‌ مورد لحـاظ‌ قـرار گیرد؟

3-عمر مفید نوارهای‌ ویدئویی‌ چه قدر است؟

4-چه تفاوتی بین یک مصاحبه ویدئویی تـاریخ شـفاهی و یک‌ فیلم مستند وجود دارد؟

5-آیـا مـلاحظات هـنری بر واقعیات ویـدئویی رجـحان دارد؟

6-علاوه بر مستندسازی،مـصاحبه‌های ویـدئویی را چگونه‌ می‌توان مورد استفاده‌ قرار دارد؟

7-آیا آرشیوها در استفاده از تاریخ شفاهی با مشکلات روبه- رو هستند؟

8-بـا در نـظر گرفتن مشکلات و هزینه‌هایی که مصاحبه‌های‌ ویـدئویی در بـر دارد،آیا انـجام آن بـه صـرفه می‌باشد؟

 

فصل ششم‌ نگهداری‌ تـاریخ شفاهی در آرشیو و کتابخانه‌ها

1-چرا پروژه‌های تاریخ شفاهی با آرشیو و کتابخانه پیوستگی‌ دارند؟

2-شکل سرمایه‌گذاری یک آرشـیو در مـجموعه تاریخ شفاهی

چگونه است؟

 

مدیریت مجموعه‌های تـاریخ شـفاهی

1-آیـا تـفاوتی بـین دسترسی‌ به‌ مـصاحبه‌های شـفاهی و اسناد مکتوب وجود دارد؟

2-چه اطلاعاتی باید در مصاحبه نگهداری شود؟

3-مصاحبه‌ها در یک مجموعه چگونه باید چیدمان شوند؟

4-چه نـوع روشـ‌هایی بـرای سهولت دستیابی به تاریخ‌ شفاهی مفید می‌باشد؟

 

ضـبط‌ کـردن‌ صـدا

1-آیـا تـاریخ شـفاهی فقط متعلق به آرشیوهای صوتی هستند؟

2-آیا باید مصاحبه‌های ضبط شده صوتی متفاوت از سایر اسناد نگهداری شود؟

3-عمر مفید نوارهای صوتی چقدر است؟

4-بهترین راه نگهداری نوارهای‌ صوتی‌ چیست؟

5-چگونه‌ مینی دیـسک‌ها و لوح‌های فشرده برای‌ اهداف‌‌ آرشیو‌ مناسب هستند؟

6-اگر مواد ضبط شده صوتی قابل خراب شدن هستند،چه‌ باید نمود؟

7-آیا ویرایش مدارک صوتی مناسب است؟

8-اگر آرشیوها مصاحبه‌هایشان را‌ پیاده‌ نکنند‌،چه گزینه‌ دیـگری در دسـترس می‌باشد؟

9-آیا اطلاعات آن‌ لاین‌ در تاریخ شفاهی وجود دارد؟

10-آیا گذاشتن مصاحبه‌ها در اینترنت،برای آرشیوها خطر محسوب می‌شوند؟

11-آیا قبل از گذشتن‌ مصاحبه‌ها‌ در‌ اینترنت،باید تأیید مصاحبه‌شوندگان را دریافت کرد؟

 

اهدای مصاحبه‌ها

1-آیا یک‌ آرشـیو مـی‌تواند مصاحبه‌های اهدا شده را دریافت کند؟

2-آرشیو برای هدایت و کنترل مصاحبه‌های اهدا شده و پیاده‌سازی آنها چه کاری‌ باید‌ انجام‌ دهند؟

 

قانونی

1-اگر تنها قسمتی از مصاحبه مـحدود شـده باشد،می‌توان‌ بقیه‌ آن‌ را در اخـتیار مـحققان قرار داد؟

2-آیا تاریخ شفاهی‌ها مدارک عمومی دولتی هستند؟

3-آرشیو می‌توانند مصاحبه محدود شده‌ را‌ که‌ مدت‌ محدودیت آن منتفی شده،آزاد کند؟

4-یک آرشیو چگونه از تاریخ شفاهی‌ می‌تواند‌ بـرای‌ بـرنامه- های عمومی استفاده کند؟

 

فـصل هـفتم:تدریس تاریخ شفاهی

1-تاریخ شفاهی در چه سطحی‌ بهترین‌ استفاده‌ را در کلاس‌ دارد؟

2-آیا تاریخ شفاهی در کلاس‌های دیگر علاوه بر تاریخ باید کار‌ شود؟

3-فاکس‌ فایر چیست؟

4-یک معلم کجا می‌تواند آموزش‌هایی در مورد تاریخ شـفاهی‌ فـرا گیرد؟

5-مدرسه از‌ کجا‌ می‌تواند‌ تجهیزات تاریخ شفاهی بگیرد؟

 

تاریخ شفاهی در مدارس ابتدایی و مدارس داهنمایی

1-آیا تاریخ شفاهی را‌ می‌تواند‌ واقعا در کلاس‌های ابتدایی‌ تدریس نمود؟

2-آیا در مدارس راهنمایی و دبیرستان،موضوعات تاریخ‌ شفاهی‌ فرق‌ می‌کند؟

3-چگونه‌ مـی‌توان دانـش‌آموزان دبیرستان را بـرای انجام‌ تاریخ شفاهی آماده کرد؟

4-دانش‌آموزان با چه کسی باید مصاحبه‌ کنند؟

5-تاریخ‌ شفاهی چگونه می‌تواند درباره تحقیقات تـاریخی به‌ طور عام به دانش‌آموزان درس‌ دهد؟

6-آیا‌ تاریخ‌ شفاهی در درجه نـخست بـه عـنوان یک فعالیت‌ فوق برنامه مطرح است یا می‌توان از‌ آن‌ در‌ پیشبرد مهارت‌های‌ یادگیری دانش‌آموزان استفاده کرد؟

7-آیا یک پروژه تـاریخ ‌ ‌شـفاهی باید توسط‌ تمام‌ کلاس انجام‌ شود؟

8-آیا باید قبل از این که دانش‌آموزان مصاحبه‌هایشان را انـجام دهـند،یـک مصاحبه علمی‌ در‌ کلاس صورت گیرد؟

9-وظیفه یک معلم برای انجام مصاحبه علمی توسط دانش- آموزان‌ چیست؟

10‌-چـگونه بایدمعلم از نزدیک مصاحبه‌های دانش‌آموزان را‌ کنترل‌ کند؟

11‌-هنگام که کلاس تمام شد با تاریخ‌ شـفاهی‌های‌ کامل‌ شده چه بـاید کرد؟

12-چـگونه مدیران مدارس می‌تونند از پروژه‌های تاریخ‌ شفاهی‌ حمایت‌ کنند؟

 

تاریخ شفاهی در کالج‌ها و مراکز‌ دانشگاهی‌

1-آیا روش‌های‌ مراحله‌ای‌ در‌ مصاحبه واقعا لازم است؟

2-چه مشکلاتی در‌ سر‌ راه تدریس تاریخ شفاهی در کالج‌ها وجود دارد؟

3-چگونه باید یک دوره آموزشی‌ تاریخ‌ شـفاهی را در کالج پی- ریزی‌ نمود؟

4-آیا یک کالج خودش‌ موضوع‌ مناسبی برای تاریخ شفاهی‌ است؟

5-کالج‌ها‌ چه‌ چیزی می‌توانند باز یک دوره تاریخ شفاهی به‌ دست آورند؟

6-چه تفاوتی بین کلاس‌ تاریخ‌ شفاهی و کارگاه آموزشی وجود دارد؟

 

هـیئت‌های‌ بـررسی‌ سازمانی‌

1-هیئت‌های بررسی سازمانی‌ چه‌ هستند؟چرا آنهاباید در اهداف تاریخ‌ شفاهی‌ بازبینی داشته باشند؟

2-چگونه پروژه‌های تاریخ شفاهی می‌توانند نیازهای IRB را درک کنند؟

3-آیا امکان دارد‌ که‌ تاریخ شفاهی از IRB معاف گردد؟

4-آیا‌ قوانین‌ IRB می‌تواند‌ درخواست‌ شود؟

 

فصل‌ هشتم:ارائه تـاریخ شـفاهی‌

1-بعد از اینکه مصاحبه انجام شد،چگونه می‌توان از تاریخ‌ شفاهی‌ها بهترین استفاده را نمود؟

 

جامعه‌ تاریخ‌

2-فصل تاریخی دقیقا چیست؟و چگونه تاریخ شفاهی‌ به‌ آن‌‌ مربوط‌ می‌شود؟

3-آیا‌ تاریخ شفاهی می‌تواند‌ درحفظ‌ تاریخ مـورد اسـتفاده قرار گیرد؟

4-اگر جامعه در تمامی زمینه‌ها با پروژه تاریخ شفاهی‌ همکاری نکرد،چه‌ باید‌ نمود؟

5-آیا‌ شما جامعه تاریخ شفاهی را به جامعه‌ برمی‌گردانید؟

6-تاریخ‌ چه‌ نقشی‌ می‌تواند‌ در‌ اعیاد عمومی و جشن‌های‌ عامه مردم بـازی کند؟

 

مـصاحبه خـانوادگی

1-آیا تاریخ شفاهی را می‌توان بـرای جـمع‌آوری تـاریخ خانوادگی‌ استفاده کرد؟

2-آیا انجام تاریخ شفاهی فامیلی تفاوتی با انجام سایر‌ تاریخ‌ شفاهی‌ها دارد؟

3-آیا تاریخ شفاهی خانواده می‌تواند مورد استفاده فـردی از خـارج قـرار گیرد؟

 

استفاده‌های درمانی از تاریخ شفاهی

1-افراد سالخورده چه اسـتفاده درمـانی از ضبط تاریخ‌ شفاهی‌شان به دست می‌آورند؟

2-آیا‌ ملاحظات‌ ویژه‌ای برای مصاحبه در آسایشگاه‌ سالمندان وجوددارد؟

3-آیا ارزش درمانی تاریخ شفاهی به جز سـالمندان،بـرای‌ دیـگران نیز وجود دارد؟

 

تاریخ شفاهی و رادیو

1-چگونه از تاریخ شفاهی در بخش بـرنامه‌های رادیویی‌‌ استفاده‌ می‌شود؟

2-اگر رادیو و تاریخ شفاهی با هم خیلی هماهنگ هستند، چرا از تاریخ شفاهی در رادیو زیاد استفاده نـشده است؟

 

تـاریخ شـفاهی در صحنه

1-اگر‌ یک‌ پروژه تاریخ شفاهی قبلا در‌ یک‌ مجموعه آرشیوی‌ یا کـتاب بـه نتیجه رسیده است،چه بهره‌ای برای تبدیل آن به‌ محصول نمایشی وجود دارد؟

 

لوح فشرده و ایتنرنت

2-لوح فشرده و اینترنت چـه‌ اسـتفاده‌ای‌ بـرای تاریخ شفاهی- دانا‌ دارد؟

3-کدام‌ نوع از منابع شفاهی را می‌توان به صورت آن لاین در دسـترسی قـرار دارد؟

4-آیـا یک پروژه تاریخ شفاهی باید تمام منابعش را به صورت‌ آنلاین در اختیار همه قرار دهد‌،یـا‌ بـه صـورت خلاصه کفایت می- کند؟

 

ابو الفضل حسن‌آبادی

 

History Oral Doing

Ritchiec Donald

256. PP‌ 1995‌, Publishers‌ Twayne : York New -o 6728-8057 o ISBN ,95.15س: edition first

, Press University Oxford : Edition Second‌ 7-515434-19- o : ISBN ,95,19س.316 PP ,2003

 

 

آدرس مقاله در پایگاه مجلات تخصصی نور: کتاب ماه تاریخ و جغرافیا » مهر 1384 - شماره 96 (از صفحه 36 تا 43)
رده بندی مقاله: